قوریخ در قول مکلی میرآدینه

قوریخ در قول مکلی میرآدینه

 
قوریخ به معنی عام آن وضع یک سلسله معیار ها و قوانین و قیوداتی در موضوع خاص میباشد. از این رو در قول مکلی میرآدینه بعد از انقلاب ۱۳۵۷ سربند کوه های میرآدینه که با منطقه ای پشی و زردک متصل میباشد، قوانین را وضع نمودند که بجز قول مکلی از آن سربند ها، مناطق دیگر حق استفاده هیزوم را ندارد. چون قبل از آن  قول آدم، آبدانه و مناطق دیگر مالستان هیزوم شانرا از همین سربند های میرآدینه که متعلق به قول مکلی میگردید استفاده میکردند. در آن زمان کسانی که در مکلی زندگی میکردند آنها هیزوم شانرا از منطقه خیخوجک که مربوط به علیاد پشی میگردید می آوردند. وقتی مردم علیاد از آوردن هیزوم خیخوجک ممانعت کردند این راه را برای قول مکلی باز کرد که از مناطق شان دیگران را ممانعت کنند. کوهای هموار و تپه های خاکه که مربوطه به قول مکلی میگردد بستر مناسب برای رشد و نموی هیزوم و علف های چون کمی و غیغو میباشد. این کوه ها در میان مردم تقسیم است و هرکس حق دارد که همان تقسیمی خودشان را برای مهیا نمودن علف برای گوسفندان استفاده نمایند. در سالهای قبل به اثر یورش کوچی ها اکثرا توان اداره و استفاده آنرا نداشتند ولی در سالهای بعد از انقلاب کوه ها تقسیم گردید. تقسیمات کوه ها بر اساس کدام معیاری صورت نگرفته است بلکه هر آنکسی که از توان فزیکی و اجتماعی برخوردار بوده اند به همان وسعت تپه ها را بنام خودش کرده است. ولی برای استفاده از هیزوم بصورت جمعی کار میگیرند. چون وقتی که از مناطق دیگر ممانعت به عمل آورد حفظ آن بصورت فردی کار دشوار بود، از همین رو بصورت دست جمعی موفق به اجرای این کار شدند. وقتی این کار شان جامه عمل پوشید برای اولین بار سرمیر را برگزیدند و معاش را نیز برایش تعین کردند که از سرحدات و استفاده های بی موقع دیگر جا ها جلوگیری نماید. بدین اساس در اولین جلسه قول مکلی، محترم حکیم که بعداً مشهور به حاکم سرمیر شد را برگزیدند. حاکم سرمیر موظف بود تا در جریان روز با دوربین دست داشته ای خویش تمام مناطق را که مربوط به قول مکلی میگردید از چشم بگذراند و از استفاده های دیگران و حتی خود مکلی جلوگیری می کرد. حاکم سر میر در فصل خزان وقتی که حاصلات زراعتی را مردم میگرفتند، او مقدار معین گندم را از هر خانه که در لیست شامل بود جمع آوری میکرد. برای اولین بار که در قول مکلی لیست برای کرایه سرمیر درج شد حدود ۸۰ خانه بود که هر خانه حق داشت فقط در وقت معین یعنی در فصل خزان بنابر فیصله بزرگان، وقت آن تعیین میشد و به مقدار معین هیزوم را بخانه شان می آوردند. هر قریه ای که مسجد داشتند میتوانستند یک بار ( مقدار هیزومی است که توانایی انتقال آنرا یک الاغ در یک وقت دارا میباشد) یا دو بار را برای مسجد شان ببرند. بار های هیزوم وزن و یا مقدار معین ندارد. بلکه به هر پیمانه ای که خر ( مرکب) شخص توان انتقال آنرا داشت یک بار حساب میگردید. قریه های مکلی برای کسانی که خانه و زمین از خود شان نداشتند و بطور همسایه در آنجا زندگی میکنند نیز به همان اندازه خودشان حق آوردن هیزم را میدهند. در این سالهای اخیر  بیش از ۲۵۰ خانه ثبت ملا بستی بوده و در کرایه سر میر و آوردن هیزوم سهیم اند. در سالهای اخیر بنا بر خشک سالی های متواتر هیزوم نیز کم گردیده است. در سالهای اول قوریخ هر خانه حق دوازده بار مرکب را داشتند، ولی در سالهای اخیر این رقم به پنج بار تقلیل یافته است. در سالهای قدیم همین کوه های جنگل زار و دارای هیزوم فراوان بوده است. در آن وقت هر کس در هر موقع سال که می خواستند هیزوم می آوردند، ولی در این سالها خصوصا بعد از آنکه سرمیر گرفتند رشد و نموی بوته یا هیزوم نیز کم گردیده است.
نحوه انتخاب سرمیر هر سال در اول بهار زبانزد همه میگردد و ریش سفیدان هر قریه در منبر عممومی مکلی جمع میگردند و یک شخص توانا و قابل اعتماد را با مزد معین انتخاب می نمایند. مزد مذکور در هر سال قابل تغیر میباشد و آن مربوط به توافق جمعی  دارد.
برای آوردن قوریخ چند روز معین را که همه مردم کارهای شانرا جمع کرده باشند انتخاب میکنند. محاسن سفیدان مکلی بعد از آنکه حاصلات خزانی را مردم جمع میکنند از هر قریه به تعداد دو و یا سه نفر نماینده تعیین میکنند و آن نماینده ها کوه های مربوطه را به همان اندازه که مشکلات مردم را مرفوع می نماید در بین قریه ها تقسیم میکنند. بعد از آن در روز موعود از تمام خانه های ثبت شده دو یا سه نفر در سالهای قبل، از اول صبح در تپه مزار جمع میشدند و حاکم سرمیر که بعضی قوانین خاص را وضع نموده بود، از جمله هر قریه را صدا میکرد و افراد همان قریه بسوی کوه ها برای هیزوم حرکت میکردند. کسیکه از قوانین موجود سر پیچی میکرد از آوردن هیزوم نیز محروم میشدند. به گفته محاسن سفیدان دوره ای  که حاکم سرمیر مسئولیت داشت از دوران طلایی قوریخ از لحاظ نظم و دسپلین به حساب می آید. حاکم سرمیر بعد از آنکه توسط مردم قول آدم لت و کوب شد دیگر توان اداره قوریخ را نداشت و استعفا داد و بعد از آن سر میرهای دیگری هر کدام به نوبه خود مسئولیت را به پیش بردند. از وقت که قول مکلی قوریخ را وضع کردند قول های دیگر میرآدینه مثل قول آدم، آبدانه و گودال نیز چنین قوانین را وضع نمودند و تا امروز هنوز هم ادامه دارد.
منبع: وبلاگ مالستان درخشان

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

Ads Budget Will Spend to Community
Ads Budget Will Spend to Community